Rationeel-Emotieve Therapie (RET) is een vorm van psychotherapie waarbij zowel ons verstand als ons gevoel een belangrijke rol spelen. De grondlegger van de therapie is Albert Ellis. Ellis gaat uit van de veronderstelling dat ons denken (gedachten, vaste overtuigingen, interpretaties etcetera) ons gevoel controleert.

Doel van RET

De wijze waarop wij tegen allerlei zaken aankijken, heeft zich gedurende ons gehele leven langzaam ontwikkeld. Wij worden als het ware gevoed met allerlei opvattingen, ideeën, normen, waarden, (voor)-oordelen, etcetera.

Het gevolg is dat onze gedachten bepaalde gevoelens oproepen, die weer  bepaalde handelingen tot gevolg hebben. Wanneer onze gedachten gebaseerd zijn op verkeerde opvattingen, dan veroorzaken onze gevoelens en handelingen die daarop volgen, dikwijls moeilijkheden en problemen.

Het doel van RET is te leren onze verkeerde gedachten in te zien en te corrigeren, hetgeen bevrijdend werkt.

Veronderstellingen

Een ander kan je geen gevoel geven. Een gevoel ontstaat door je eigen gedachten over allerlei zaken. Je raakt niet van streek door een gebeurtenis, maar door de manier waarop je tegen dingen aankijkt, hoe je erover denkt.

Verschillende mensen kunnen op een zelfde situatie dus heel anders reageren, doordat ze er heel verschillende gedachten bij hebben. RET daagt je uit om bewuste veronderstellingen te onderzoeken (met name diegene die je leven beroerd maken).
'Wat wil dat
nu zeggen?'

In plaats van te denken dat het zo is (bijvoorbeeld: mannen zijn niet te vertrouwen) of zo hoort het (bijvoorbeeld: je hoort aan tafel te eten), kun je die gedachte ter discussie stellen, er over na denken en misschien wel corrigeren. Het gevolg is dat je leert op heel andere wijze tegen je omgeving en tegen gebeurtenissen aan te kijken, je leert verantwoording te nemen voor je eigen gevoel en niet langer een ander daarvoor verantwoordelijk te houden.

Het ABC van RET

Het zijn niet de problemen zelf die het ons zo moeilijk maken, maar de manier waarop we tegen deze problemen aankijken. Volgens Ellis ontstaan problemen vooral door de manier waarop we aankijken tegen de gebeurtenissen die ons overkomen.

Bij de theorie van RET wordt gebruik gemaakt van de letters ABC.

De ‘A‘ staat voor aanleiding of oorzaak (activating event).

De ‘B‘ staat voor de bril (overtuiging) waardoor je kijkt (belief).

De ‘C’ staat voor het gevolg, de consequentie (consequence).

De kern van RET komt erop neer dat niet A de oorzaak is van C, maar B.

Het zijn niet de gebeurtenissen (A) in je leven die bepalen hoe je je voelt (C) maar de manier waarop je tegen die gebeurtenissen aankijkt (B) (of: de manier waarop je jezelf van het belang van die gebeurtenissen overtuigt) (B).

Door oefening kunnen de overtuigingen (B) worden veranderd. Je kan leren een 'andere bril' op te zetten. Dit kan op zo'n manier dat ze beter (realistischer) bij de situatie (A) aansluiten. Een gevolg is dat het gevoel (C) dat hierbij hoort beter aansluit, positiever is: gevoelens van ontreddering, angst, woede, schaamte, minderwaardigheid e.a. worden minder frequent of kunnen vaker vermeden worden.

Sommigen hebben de indruk dat het rationele aspect van deze therapie erop is gericht om het gevoel (de emotie) uit te schakelen of te verzwakken. Niets is minder waar, emoties die passen moeten aangemoedigd worden. Het gaat erom dat er in nieuwe situaties, en in de verwerking van oude situaties, een reëel beeld wordt gevormd van de werkelijkheid.

Een concreet voorbeeld ter verduidelijking:

Er is een bepaalde situatie (A). In deze situatie ontwikkelt iemand, persoon X, negatieve gevoelens of ineffectief gedrag (C).

Bijvoorbeeld:

Persoon X:

A (aanleiding): Ik moet een voordracht houden
C (consequentie): Angst, koud zweet, trillende stem

'Logisch die angst etc.,
zou je kunnen denken!'
 
Dat komt door de situatie, dat zou iedereen toch hebben? Toch blijkt dat niet zo te zijn. Iemand anders, persoon Y in dit geval, heeft in diezelfde situatie toch hele andere emoties.

Bijvoorbeeld:

Persoon Y:

A (aanleiding): Ik moet een voordracht houden.
C (consequentie): Positieve spanning, verwachtingsvol, adrenaline.

Dus hoewel het logisch lijkt dat de angst van persoon X voortkomt uit de situatie, is dat dus niet automatisch het geval, blijkens het voorbeeld van persoon Y. Wat bepalend is voor negatieve emoties, zijn de ineffectieve gedachten (B), die een persoon in en over de situatie heeft.

'Die gedachten maken angstig,
niet de situatie 'an sich!'

Weer terug naar het voorbeeld:

Persoon X:

A (aanleding): Ik moet een voordracht houden
B (bril): Ik ga vast af als een gieter! Ze horen vast aan mijn stem dat ik zenuwachtig ben en dat vind ik verschrikkelijk. De hele zaal vindt mij een sukkel als de voordracht niet goed gaat.
C (consequentie): Angst, koud zweet, trillende stem

Het is wel degelijk logisch dat deze persoon met zulke gedachten het Spaans benauwd krijgt.

Terug naar persoon Y, die zich een stuk prettiger voelde in dezelfde situatie. Wat zouden zijn/haar gedachten kunnen zijn?

Bijvoorbeeld:

Persoon Y:

A (aanleiding): Ik moet een voordracht houden
B (bril): Spannend, ik ben benieuwd hoe de zaal gaat reageren op wat ik te zeggen heb! Leuk om mijn ideeën nu eens een keer toe te kunnen lichten. Ik zal vast wel even zenuwachtig zijn als ik begin, maar wie heeft dat nou niet? Het gaat vanzelf wel weer over.
C (consequentie): Positieve spanning, verwachtingsvol, adrenaline.

'Zo zie je dat andere
gedachten leiden tot andere
emoties en tot ander gedrag!' 
Wat bij persoon X en Y in dit voorbeeld geldt, gaat ook op in zijn algemeenheid. Dus negatieve emoties of ineffectief gedrag komen niet voort uit bepaalde situaties; ze komen voort uit jouw eigen gedachten.

Het mooie hiervan is, dat hiermee je emoties en gedrag beïnvloedbaar worden. Situaties heb je niet altijd zelf in de hand. Soms moet je nu eenmaal een voordracht of spreekbeurt houden, daar kom je niet altijd onderuit. Maar je eigen gedachten zijn enkel en alleen van jou en daarmee dus wel door jou te veranderen.

Belangrijk bij RET is dat het bij de gedachten gaat om INEFFECTIEVE gedachten. Gedachten die ervoor zorgen dat jij je rot voelt, of dat je gedrag vertoont waar je niet blij mee bent. Kortom, jouw gedachten helpen je niet verder. 

‘In tegendeel!’

Het gaat er dus niet om of jouw gedachten goed of fout zijn, of je gelijk hebt of niet, of ze logisch zijn, of meer mensen er zo over denken.
‘Allemaal irrelevant
voor jou!’

Het gaat erom dat jouw gedachten je niet verder helpen, en dat je dat graag anders zou willen. Dat vormt de basis om verder te werken en jouw gedachten ter discussie te stellen, met als doel uiteindelijk toe te werken naar ander gedrag en/of andere emoties in zo'n situatie. 

RET werkt alleen als jij ook echt last hebt van jouw emoties en jouw gedrag. Soms kom je er gaandeweg het proces achter dat jij eigenlijk helemaal geen afstand wil doen van jouw emoties of gedrag. Prima! In jouw geval heeft het dan geleid tot acceptatie van jouw emoties. Helemaal goed!

Probeer zelf eens een situatie uit waar jij in of mee zit. Je zult zien dat je een heel eind komt.

'Vaak ben je
je eigen psycholoog!'